Doorgaan naar hoofdcontent

De vier fasen van financiële bekwaamheid

In de leertheorie van Maslow worden 4 fasen van bekwaamheid onderscheiden. Deze 4 fasen zijn ingedeeld op twee assen. Deze assen hebben te maken of je iets daadwerkelijk wel of niet kunt, en of je je er bewust van bent dat je iets wel of niet kunt. Deze fasen worden ook wel als volgt benoemd:

  1. Onbewust onbekwaam, je weet niet dat je iets niet kunt
  2. Bewust onbekwaam, je weet dat je iets niet kunt
  3. Bewust bekwaam, je kunt iets, maar moet daar bewust bij nadenken
  4. Onbewust bekwaam, je kunt iets en je hoeft daar niet bij nadenken
Gisteren las ik een Amerikaanse blog die, met voorbeelden gebaseerd op de Amerikaanse situatie, deze fasen ook toepaste op iemands financiële bekwaamheid. Ik heb in dit blog geprobeerd om de fasen die hij noemt toe te passen op de Nederlandse situatie en heb geprobeerd om niet oordelend te zijn. De fasen die hij onderscheidt zijn:
  1. Financiële onbekwaamheid
  2. Financiële bekwaamheid
  3. Financiële onafhankelijkheid
  4. Financiële vrijheid
Wat zouden in Nederland de kenmerken van deze vier fasen kunnen zijn?

1: Financiële onbekwaamheid
Velen van ons, misschien wel de meesten, beginnen hun (volwassen) leven misschien wel financieel onbekwaam. We hebben nog weinig kaas gegeten van persoonlijke financiën en gaan niet goed om met ons geld. Kenmerken van deze fase zouden in de Nederlandse situatie zouden kunnen zijn:
  • Je hebt weinig tot geen inzicht in je inkomsten, maar vooral je uitgaven
  • Je spaart niet
  • Daardoor heb je geen buffer voor noodgevallen
  • Je koopt veel spullen op afbetaling/krediet
  • Je betaalt niet direct je creditcard af
  • Je hebt verschillende kredieten/leningen lopen
  • Je hebt niet het besef dat je je beter in je persoonlijke financiën zou moeten verdiepen
2: Financiële bekwaamheid
De volgende stap in deze leercurve is financiële bekwaamheid. Je hebt door dat je financieel onbekwam bent en wil daar wat aan doen. Je verdiept je in je persoonlijke financiën en past eventueel je levensstijl aan om die beter bij je inkomsten te laten aansluiten. Kenmerken uit deze fase zouden kunnen zijn:
  • Je budgetteert en houdt je uitgaven bij
  • Je spaart direct een deel van je inkomsten zodra ze binnenkomen (pay yourself first principe)
  • Je leeft "onder je stand", oftewel je maakt (veel) minder op dan je verdient
  • Je gaat dus wat soberder leven
  • Je koopt niet meer op krediet
  • Je betaalt elke maand direct de bestedingen op je creditcard af
  • Je hebt een buffer voor noodgevallen
Volgens mij zou dit het ongeveer moeten zijn voor deze fase. De Amerikaanse collega-blogger voegt hier nog aan toe:
  • Je spaart/investeert voor je pensioen
  • Je verdiept je om je persoonlijke financiën nog verder te verbeteren
Door de kenmerken zo op te schrijven zou je ook kunnen zeggen dat je al in de derde leercurve zit. Op zijn minst is het een mengsel van bewust onbekwaam en bewust bekwaam. Je bent namelijk al bewust bezig en je hebt je financiën inzichtelijk en op orde. Maar om in 4 stappen bij financiële vrijheid te komen zul je wat grotere stappen moeten maken.. :)

Als je financiële bekwaamheid hebt bereikt, is het geen zekerheid dat je ook de volgende fase zult halen. Ook als je bovenstaande zaken allemaal op orde hebt en elke maand geld overhoudt, is het nog steeds niet zeker dat je financiële onafhankelijkheid bereikt. Wel zul je waarschijnlijk zeer weinig financiële zorgen hebben, zeer grote tegenslagen daargelaten.

3: Financiële onafhankelijkheid
In deze fase heb je er waarschijnlijk al heel wat jaren financiële bekwaamheid opzitten. Hoeveel jaren is afhankelijk van hoeveel procent van je inkomsten je kunt sparen/investeren en hoe hoog of hoe laag je uitgavenniveau is. Kenmerken van deze fase zouden kunnen zijn:
  • Je bent niet meer afhankelijk van je inkomen uit je werk. Je werkt dus nog omdat je het leuk vindt en je hebt de vrijheid om zelf te beslissen hoeveel tijd je daaraan wilt besteden.
  • Je hebt genoeg vermogen verzameld of hebt een hoog genoeg passief inkomen om je (basis)uitgaven voor een zeer lange periode te dekken, bij vookeur voor de rest van je leven
  • Je kunt elk moment stoppen met werken zonder dat je je huidige levensstandaard hoeft aan te passen.
  • Je leeft nog wel sober en houdt je uitgaven goed in de gaten, zodat je niet meer uitgeeft dan je vermogen of passief inkomen kunnen opvangen.
4: Financiële vrijheid
Dit is in mijn ogen eigenlijk de overtreffende trap van financiële onafhankelijkheid. Je hebt niet alleen genoeg vermogen of passief inkomen om je "sobere" levensstijl te kunnen betalen, maar hebt eigenlijk de ruimte om ook wat luxer te leven. Voor deze fase heb ik eigenlijk geen echte kenmerken ten opzichte van de vorige fase, behalve dat je meer bestedingsruimte hebt.



Reacties

  1. Mooi overzicht. Ik ben het eens met de gedefinieerde fasen. Wat ik wel jammer vind is dat je redelijk vlot van fase 1 naar fase 2 kan gaan, maar dat het daarna heeeel lang duurt voordat je weer een fase verder kan. dat zou wat mij betreft iets eerlijker verdeeld mogen worden, maar goed, dan zouden we eigenlijk fasen 2.1, 2.2 en 2.3 toe moeten voegen, want ik denk dat daartussen nog behoorlijk wat tussenfasen zitten.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Ik zou het misschien zo doen:

    Fase 1: onbewust onbekwaam. Je hebt geen idee hoeveel geld er in of uit gaat en je werkt jezelf steeds dieper in de nesten, eigenlijk zonder je ervan bewust te zijn. Misschien geef je anderen wel de schuld van je problemen, terwijl een buitenstaander meteen ziet dat je het allemaal zelf doet.

    Fase 2: bewust onbekwaam: je komt er achter dat je in de nesten zit, en je begrijpt dat je zelf niet goed bezig bent geweest. Je begint te leren over financiën, maar maakt misschien nog stomme fouten.

    Fase 3: bewust bekwaam. Je snapt wat je aan het doen bent, je hebt je financiën onder controle, of in ieder geval ben je je schulden netjes volgens de afspraken (of sneller) aan het afbetalen. Er zit er een sterk stijgende lijn in. Je werkt naar een stadium van financiële onafhankelijkheid toe.

    Fase 4: je bent financieel onafhankelijk, dat wil zeggen dat je een bepaald uitgavenpatroon waar je je comfortabel bij voelt, levenslang kunt blijven doen zonder in de problemen te komen.

    BeantwoordenVerwijderen
  3. dat is ook een mooie indeling, en ik denk dat er nog wel meer indelingen mogelijk zijn. Ik heb eerlijk gezegd ook aan deze indeling ook zitten denken, maar toch voor die andere gekozen.

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Heel goed uitgelegd! Ik vind het een mooie indeling. Wij zijn zeker financieel bekwaam inmiddels, maar financieel vrij, dat duurt nog wel even...

    BeantwoordenVerwijderen

Een reactie posten

Populaire posts van deze blog

Wij kunnen ons eigen huis niet meer betalen

Dat klinkt wel als een heel dramatische mededelingen. Wees niet bang, we zitten niet in financiële nood. Wat ik eigenlijk wil zeggen is dat de huizenprijzen bij ons in de wijk zo belachelijk hard aan het stijgen zijn dat wij nu niet voldoende hypotheek zouden kunnen krijgen om onze huidige woning, bij de huidige marktprijzen te kunnen financieren.

Wat is het geval? Vorige week ging er een huis bij ons in de straat in de verkoop. Uit interesse hebben we bij funda ingesteld dat we dan een mailtje krijgen. Dat huis is iets kleiner dan dat van ons, heeft een iets kleinere tuin en is verder van binnen wat gedateerd, maar op het oog nog in prima staat.

Dat huis staat nu te koop voor een vraagprijs van €285.000!!!!

Ter vergelijking, wij kochten ons huis in 2013 voor €191.000. Wij kochten toentertijd dat huis op alleen het inkomen van M. Dat was toen dusdanig ruim voldoende aan inkomen dat we nog een bouwdepot van €10.000 konden meefinancieren en een groter deel van de kosten koper dan heden…

Wij lossen niet af vanwege de wet Hillen

Nu de plannen uit het nieuwe regeerakkoord zo'n beetje allemaal al zijn uitgelekt, lijkt het meeste rumoer te ontstaan over het afbouwen van de wet Hillen.
Die wet regelt dat als de hypotheekrenteaftrek waar je recht op zou hebben gelijk of lager is dan het eigenwoningforfait dat het saldo daarvan op 0 wordt gezet. Kort gezegd komt het er op neer dat wanneer je een aanzienlijk deel van, of geheel, je hypotheek hebt afgelost, je geen eigenwoningforfait meer betaalt. Ook heb je dan geen hypotheekrenteaftrek meer.

Nu lijkt het erop dat de nieuwe regering deze wet gaat schrappen of gaat afbouwen. Dat zou betekenen dat je altijd het eigenwoningforfait betaalt, ook als je geen hypotheekrenteaftrek meer hebt. Daar wordt nu moord en brand over geschreeuwd. Het zou een boete op aflossen zijn.

Maar is dat ook zo? Geld is tijd schreef hier al eens wat over.

Want volgens mij is het nog steeds goedkoper om af te lossen. Elke euro die je aflost bespaart namelijk in je lasten, daar doet het eige…

Hypotheekproblemen 50-plussers?

In het AD stond vanmorgen artikel over de mogelijke gevaren voor 50-plussers met een aflossingsvrije hypotheek. Wanneer hun hypotheek afloopt is het nog maar de vraag of ze weer een nieuwe hypotheek kunnen krijgen.

Meestal hebben deze 50-plussers wel een behoorlijke overwaarde op hun woning, maar als aan het einde van de lopende hypotheek niet het openstaande bedrag terugbetalen, en ze een nieuwe hypotheek willen afsluiten, wordt er niet zo zeer naar die overwaarde gekeken, maar naar het inkomen. En ook naar het inkomen na pensionering. En daar zit vaak de crux. Het uitgekeerde pensioen is vaak lager dan het inkomen uit werk was.

De meeste mensen met een aflossingsvrije hypotheek denken dat ze eenvoudig een nieuwe hypotheek zullen krijgen na afloop van de huidige. Dat blijkt dus niet zo eenvoudig te zijn. De Nederlandsche Bank schatte eerder al dat zo'n 200.000 50-plussers na afloop van de hypotheek in de problemen zouden komen.

Dit is de zoveelste waarschuwing aan mensen met ee…